ATDHEU IM JANË MIQTË - fotoreportazh --

Thashë të bëj një turne në Atdhe, aty nga fundi i gushtit. 
Mbase ndriçohej me pak dritë më tepër jeta e ime ...

Alo, Vaid, po nisem! 
Ç'habere të çoj andej nga do vete?

Po ku shkoj këmbëzbathur, 
mes ujit që therr si teh i mprehtë?!

Mirmëngjes, baba! 
Të solla kafenë. 
Mamaja e ka në filxhan, 
në tryezë, 
kur të ngrihet nga gjumi...

Ja shtëpia ime në Jergucat. 
Dhe xhaxhai im, që më pret, 
si dikur ati im...

Fillimisht zbrita nga këto shkallë, 
në oborrin ku mësova të ec...

U hap kjo portë
dhe pashë botën e madhe...

... pastaj, oborri i madh, 
përballë kishës së fshatit...

... dhe përsëri rrugë. ..

Nisje të reja. 
Prej kësaj rrugice të vogël, 
ku ka mbirë barri i harresës.

Takoj miqtë, nëpër rrugë.
Ja njeri prej tyre, 
i moshës studentore, 
që më shoqëron gjer tani.
Gëzim Redhaj, nga Tepelena, 
kritiku i pasionuar i letërsisë italiane, 
profesori i Universitetit të Gjirokastrës.

Më priti në Ksamil, ku bënte pushimet, me të shoqen, Afron dhe me Ladin, kolegun e tij dhe mikun tim të ri.

Perëndim pësipër Porto Palermos. 
Parë nga ballkoni i shtëpisë së Mihos, 
në Piqeras. 
Si të mos lind poetë, 
ky reliev i poetizuar nga Perëndia?

Po tani? 
Ku shkojmë?

Na pret Miho Gjini dhe shkrimtarët e Bregut, 
të cilët na kanë ftuar në takimin e tyre të përvitshëm 
në Bunec.

Stefan Martiko dhe Koço Mërtiri.
Poetë, miq të afërt.
Tani e kuptoj pse poezia e tyre 
ka kaq shumë det 
dhe pulëbardha.
Dhe mesazhe të kaltra...

Me Dituri Alikën, poeten e re nga Piqerasi, 
të cilës porsa i redaktova librin e parë me poezi, 
të cilin e prezantoi në publik Miho Gjini. 
Kali ynë, "Pegasi", 
mbart amazona...

Në Bunec, gjatë takimit me krijuesit e Bregut.
Bëmë qejf atje. 
Apo jo, Petraq Pali dhe Thanas Boçi?
Folëm gjatë edhe për librat tanë. 
Na dëgjonte deti dhe heshtëte. 
Nuk kishte ç'të shtonte.

Të marr Landin në Nju Jork 
dhe t'i them, 
sa bukur është këtu...

Një mëngjes në Borsh, 
tek Ujvara...
Sa të shijon këtu kafeja!
Edhe thashethemet e Mihos, për kolegët... 
Por unë jam serioz

Përsëri rrugë... 
Qafa e Llogarasë.Poshtë, 
në një gji, 
ka zbarkuar dikur Jul Qezari.

Ndalim në Vlorë. 
Të takojmë miqtë. 
Me shkrimtarin Myrteza Mara 
dhe publicistin Gëzim Llojdia.
Ca sallam mbi tryezë, pak djathë, birra italiane, të modës, dhe zemrën në pëllëmbë të dorës.

Në Fier. 
Piktori i "Pegasit", Leonidha Bullgari 
dhe romancieri Tasi Proko, 
bashkëpunëtori ynë. 
Kanë ardhur... "shefat" nga qendra. 
Bromb rakia! 
Ah, ato bërxollat e mrekullueshme të Fushës...

Në Durrës, 
me kritikun dhe eseistinFatos Minguli. 
Bashkëpunimi ynë është i garantuar.
Gëzon dhe tund bishtin nga kënaqësia 
"Pegasi" ynë.

Rrugës, 
në ndalimet e rastit me miqtë, 
dhashë ca mësime...
Kush mësoi, hallall e ka.

Si të shkojmë në Tiranë 
dhe të mos takojmë Ilirian Zhupën?

 E kam thënë, 
Iliri është dobësia ime ndër poetët...

Mall, shumë mall në takimin me Pirro Lolin,
tek Kafe "Europa",
ku ai ka zakon të pijë kafenë me Xhevon.
Dhe plane, shumë plane krijuese.
"Të kam borxh një botim të revistës, Gole. 
Nga unë"
"Mirë, Pirro! 
Faleminderit! "

Një mbrëmje në Krujë. 
Të kujtohet sa të bukura ishin këto mbrëmje atje, 
mikja ime e shtrenjtë, 
Albana?
Hej, Vaid, kjo xhamia pas meje, 
ishte atëhere?

Ore, ishmak! 
Po kalaja, ishte?

Shkojmë në Laç.
Aty jam në shtëpinë time.
Kam dhe miq të vjetër:
piktorin Ndue Pepa, 
që ka bërë kopertinat e librave të mia të para, 
poetin Cezar Rica, 
të cilit i lexova vjershat e fillimit.
Kohë të bukura.

Miloti...

 ...dhe ura e tij e famshme e Zogut. 
Kujtime të pashlyera nga kujtesa.

Në Mirditë.  Miq të tjerë. 
Ndue Dedaj, kritiku, 
romancieri, poeti.
Mbi të gjitha, 
miku im i viteve studentore.

 Por dhe Bardhok Pulaj 
dhe Bardhok Sulejmani. 
Miq të vjetër të letrave, 
me bereqet të ri.

Në më pyetshit: "Ç'kemi nga Atdheu?", 
do t'iu tregoj fotografitë e mësipërme me miqtë e mi. 
Fatkeqësisht, nuk i fotografova të gjithë. 
Veçse, janë mjaft, për të thënë: 
"Atdheu im janë miqtë!"
Njihuni me ta!
Janë gjithë pasuria ime.

GRIGOR JOVANI Athinë, fund gushti 2010

Në takimin e përvitshëm me detin

GRIGOR JOVANI

Teksa më çelej në fytyrë

një buzëqeshje

Isha kaq i hutuar në takimin e përvitshëm

me detin,

sa harrova t’i fal

një buzëqeshje.

Isha arratisur prej vapës torturuese

të qytetit.

Dhe ndjeja tashmë në përqafimin tim

freskinë e pafund

të detit.

Teksa më çelej në fytyrë buzëqeshja,

kisha harruar se diku aty afër

bënte plazh

edhe vdekja.

Ajo

Nga të gjitha ato që kam njohur,

më e mençura,

më e bukura,

më kapriçozia,

më e përdala,

është ajo me të cilën fle akoma:

Fjala!

Mania e vjetër e seleksionimit

Kur isha i ri,

seleksionoja pulla postare.

Mbyllja nëpër albume

vende të ndryshme,

njerëz të shquar,

zogj shtegtarë.

Tani seleksionoj veten time

nëpër shtegtimet verore.

E dënoj me burgim të përjetshëm,

në fotografitë që marr

me celular.

M’u kujtua dashuria e parë

Bën gjithmonë të njejtin gabim:

humb çelsin

në kthim.

Rilindja

Na detyruan të hapnim

një varr kolektiv,

na lidhën duart pas shpine,

sytë me shami

dhe na vranë

me kallazhnikovë.

Mes errësirës së varrit

kërkoj trupin tim,

të lind lirinë tënde,

Kosovë!

Deti udhëton nëpërmjet dallgëve

Sytë e mëdhenj të detit kanë trishtimin

e Marko Polos,

pas udhëtimeve:

panë shumë,

ndaj u bënë më të mençur...

Koha bën dallgë. Kur mbërrijnë brigjeve,

kurdisen si pllaka gramafoni.

Deti udhëton në kohë nëpërmjet

dallgëve. Vini veshin:

tërë historitë e botës

do dëgjoni!

Çdo dashuri ka këngën e saj

Çdo dashuri ka hymnin e vet,

që lind para saj,

për ta paralajmëruar,

por që vdes pa bujë,

si një borizan,

akoma beteja pa u mbaruar.

Çdo dashuri

lind me një zgjim trumbete,

që borizani e merr në varr,

me vete.

Peshkatari

“Plako!

Të fut varka ujë!

Lëre rrjetën!

Ç’pret?!”

“Edhe njëherë,

që bëre detin kos,

të hedh garuzhden

në det?”

Ndryshimi

Ky vend nuk lindi Perënditë

e veta. Lindi shqiponja.

Kanë huqet e njerëzve Zotat.

Para se të zbresin nga malet

shikojnë interesin...

Kurse shqiponjat nuk bëjnë dot

pa fluturimin. Duke fluturuar

vdesin.

Një përkufizim tjetër

për vetminë

Vetmia është

të të marrë dikush në telefon

dhe nga ana tjetër të dëgjosh

zërin e njohur

të një dashurie të vjetër.

Të të thotë: “Më fal!

Të mora gabimisht!

Desha të merrja dikë tjetër...”

Poetët

Janë si anijet ndëroqeanike Poetët,

një këtu, një atje dhe të ekspozuar

furtunave.

Tallandisen të arrijnë destinacione të rreme,

ndërrojnë vazhdimisht intenerare.

Pak mbërrijnë limanet e ëndërruara...

Kur ndodh,

nuk e kuptojnë fare.

Janë kuverta anijesh të përvëluara nga dielli,

Poetët.

Vetëm kur fundosen shpëtojnë nga etja.

Çështë më e mundimshmja:

duhet të duken seriozë dhe të paepur,

si Odiseja,

domethënë: të dalin nga vetvetja.

Po t’i mblidhte këto anije për luftë,

Agamemnoni,

do të shkrihej në gaz Poseidoni!

Akuariumi

Deti fshiu dallgët nga tabloja

dhe pastroi me leshterikët

penelin.

Ashtu, i palëvizshëm,

të kujton akuariumin.

Pikat e shiut të beftë të pasdites,

trokasin mbi xham,

u prishin peshqve gjumin.

Dëmshpërblimet

Ata që ikin,

nuk pretendojnë

dëmshpërblime.

Të mos jenë,

të paktën,

me të humburit.

Duke dalë nga loja

në çastet e triumfit,

bëjnë pjesë

ndër të fituarit.

Borxhet i paguajnë

ata që vazhdojnë:

të shpëtuarit.

Vjersha

Ma mori shpirtin,

kjo vjershë!

Kaq kohë,

e lë dhe e zë prapë

prej askundit!

Sot isha në formë.

Që të mbaronte,

duheshe vargu i fundit.

Vendroja

Bënim “zborr ushtarak” në shkollë

të mesme. Atëhere më harruan

në vendroje.

Ishte mesnatë. Brinjët e shkrira

në stërvitje. Por dhe ku të shkoje,

po të doje?

Shava shokun e ndërrimit, në dyorëshin

e dytë. Luanin gjer në mesnatë

domino.

Pas dyorëshit të tretë, thashë të hidhja

armën. Nuk e bëra kurrë,

domosdo.

Dikush duhej të mbetej patjetër

në vendroje. Shorti ra mbi mua,

është me fat...

Kështu rrodhën orët, ditët, muajt

edhe vitet. Shndërruar qeshë, pastaj,

në pllakat.

Erdhi një kohë, kur luanin rreth meje

fëmijët. Më gjuanin me topa bore,

si dordolec të sajuar.

Nuk do të flas për ato që kam hequr

dhe humbur. Nuk isha dhe i vetmi,

në vendroje harruar.

Veç më mbeti në mendje ai kalimtar,

që më gjeti. “Ç’bën aty?! - më tha. -

Nuk ka më zborr ushtarak!”

Më kish shpëtuar, ndërkohë, një pikëz

loti. “Dëfrej fëmijët, - i thashë. -

Do të rri edhe pak!”

Dhe po të doja, t’i harroja...

Si t’i harroja,

sytë e tu të zinj?

U shua zjarri, por mbeti hiri,

poshtë hirit,

thëngjinj.

Nata

“Prit, motër, mos ia hap bajlozit portën,

sa të gjej shpatën!

Nuk është shenjë e mirë,

që vjen natën!”

Të nesërmen,

lajmëruan në bjeshë mandatën:

“Kanë vrarë Gjergj Elez Alinë!”

Askush nuk mbajti mend orën dhe datën,

veç natën!

Vdekja

Është i vetmi vendim,

që Gjykata e Shkallës së Lartë

nuk apelon.

E merr Gjykatësi në këmbë.

Nuk pranon avokat

dhe e ekzekuton.

Të pesëdhjetat

Më the se të kam thënë “Të dashuroj!”,

kur isha djalë.

Por unë pas të pesëdhjetave,

e mësova këtë fjalë!

Pasqyra

Sa shkon

dhe plasaritet më shumë pasqyra ime.

Ravijëzohen format e një arkitekture

të çuditshme.

Ec t’i bashkosh përsëri,

në një të vetme,

t’iu gjesh trajtën e saktë,

të dikurshme!

Së pari,

duhet të saktësoj,

këtë problem gjeometrik

me pasqyrën:

Nëse ia arrij t’i bashkoj përsëri,

copat e xhamit,

do ta kthej në trajtën e mëparshme

fytyrën?

Idhujt

Jam nga ai vend,

ku sillen çuditshëm

me idhujt.

Shpërfytyrohen kaq,

sa nuk njihen më.

Kthehen anonimë,

nga njerëz konkretë.

Aq sa bëmat e tyre,

na ngjan

se i bëjmë vetë.

Kënga e gjinkallave

                                           (sprovë)

Në kopshtin prapa shtëpisë, ku plakeshin

drurët e motshëm, që pasi largoheshin, si

aktorët tragjikë, një nga një nga skena, i

stivosnin në oborr, ku pleq të tjerë pinin

kafenë, duke pritur finalet e tyre, e vetmja

gjë, që më ngjante e re, ndonëse përsëritej

verë pas vere, ishte

kënga e gjinkallave.

Tani që pemët nuk rrojnë më, as pleqtë, që

ashtu si drurët e motshëm, ngrohin oxhaqet

e kujtesës, verërave dal në oborr, shkyç

deriçkën e kopshtit pas shtëpisë, vëj veshin

dhe dëgjoj pleqtë e dikurshëm, si dhe

këngën e gjinkallave.

Duke u mbajtur mbi bastunët e tyre të drunjtë,

pastaj,

pleqtë humbasin mëhallave.

Plaku dhe deti

Kur deti egërsohej,

zihej me dallgët.

Njerëzit

nuk i përfillte më.

Edhe zemërimin

e ndante me të.

Këmbanat

Njëherazi,

të gjitha këmbanat e botës

të ushtonin,

vështirë,

që të vdekurit e gjallë,

t’i zgjonin!

Hakmarrja

e vajzave myslimane

Vajza myslimane të metrosë së pasdites,

me këmbët e parruara,

si dhitë,

me sytë e trembura pas perçes,

që shikojnë shkarazi

dhe rendin të fshihen,

si minjtë,

ua fshehin trupin pas një burge,

pastaj urdhërojnë të mos duken

gjinjtë.

Ç’ndjeni, kur djemtë, gjoja padashur,

u prekin vithet

në autobuzë?

Kur të vijë ora dhe të martoheni

me ligjvënësit tuaj,

t’u digjni vajin në buzë!

Kujtohem...

Sa herë më mburrin kritikët

dhe mendja

më rritet,

më vjen në mendje

shqiponja:

i rritet sqepi

dhe mbytet.

Dashuria

Dashuria është si lufta:

fillon gabimisht

pastaj nuk mund t’i largohesh.

Në të vërtetë,

dashuria është një gabim,

që mund të evitohesh.

Veçse, dashuria është si lufta:

kur mbaron,

pendohesh.

Bukuritë

Kisha dikur në oborr tre gjarpërinj,

tërë lule dhe ngjyra,

aq sa të verbonin.

E dija: një ditë, njëri nga ata,

ose të tre bashkë,

do të më sulmonin.

Ndodhi. Mendoni tmerrin tim:

një fëmijë,

në thonjtë e gjarpërinjve!

Qysh atëhere,

gjendem gjithmonë gafil,

përpara bukurive!

Përsëri për vdekjen

Lëreni vdekjen! Është e vogël,

akoma!

Mbase ndryshon kusur,

duke u rritur...

Urdhëro? Ekziston

ndonjë mundësi tjetër

dhe s’e kam ditur?

Ndryshimi i Tokës

nuk ka mbaruar akoma

Morfologjia e Tokës

nuk ka përfunduar akoma.

Epidemitë,

cunamet,

terrorizmat,

dëshmojnë se bërrthama

vazhdon të përvëlojë

dhe provokon shpërrthimet.

Toka është akoma e nxehtë,

nuk kanë mbaruar ndryshimet.

Dielli fton adoleshentët në rrezik,

hëna udhëheq drejt së panjohurës

udhëtarët. Kurse Zotat,

që ndryshojnë vazhdimisht, kanë frikë,

mos bien në Tokë

dhe ndeshen përballë me ithtarët.

Nuk ka mbaruar akoma ndërtimi i Tokës!

Kemi kohë edhe për një revolucion,

të shporrim Zotat sipër kokës!

Pylli

M’u dogj pylli i vargjeve,

prej vapës,

në fund të korrikut.

Mbinë fidanë të rinj,

plazheve,

në gusht.

Vjeshta do më gjejë

me pyll tjetër,

vjershat do të mbajnë

erë musht.

(Monemvasia - Elafonisos,

gusht 2010)

Gjeneral Hyzoti!

E keni vënë re, të dashur miq dhe kolegë? Diçka nuk shkon mirë në Klubin tonë të shkruesve! Dikush na mungon prej kohësh dhe ne bëjmë sikur nuk e vëmë re. Apo jo? Hë, flisni, po apo jo? Kë keni frikë? Mungesën e tij të pazakontë apo mundësinë e rishfaqjes? Flisni, o njerëz! Ciklopin Polifem, ka ca kohë që e ka verbuar i biri i Laertit, ndaj dhe në u shfaqtë, nuk do ketë më sy për t’iu parë, nuk do ketë më takat për t’iu përndjekur. Tashmë nuk bredh Odiseja deteve. Polifemi është i degdisuri i madh...

Vaid Hyzoti, ky i përhumburi i madh, që tash shumë kohë mungon nga Klubi ynë dhe për të nuk çan b... njeri, tashmë endet i pa sy, shkretëtirave të Facebookut. “Në pyet, se kush e ndjek,/ Nga prapa i shkon një grek../ Oi, oi!!!”  Unë e ndiqja, unë...

Mungova ca kohë. Por mungesa ime iu ra në sy. Bërtitët: “Ç’u bëre?!” E pra, isha degdisur edhe unë atyre shkretëtirave, për ta kërkuar. “Aty e ke! - më tha mbreti dinak i Monemvasisë, Polipilo Zymbyli, kushëriri i parë i mbretit të Itakës. - Bredh rrënishtave të facebookut dhe bën Homerin. Shko mblidhe! La nam!”

Dhe shkova. Më bëri pesë muaj për ta gjetur. Marko Poloja e gjeti më shpejt Kinën e Largme. E gjeta rëzë një gamileje, mbuluar me një mantel të grisur, si Sokratin. E rrethonin me dhjetra nimfa të rrënishtes, skllavet e facebookut, që e dëgjonin gojëhapur, tek u deklamonte epikat e tij dhe psherëtinin. “Oh, sa i madh! Sa i madh!” Dhe, tek psherëtinin, të këputnin shpirtin nimfat e shkretëtirës facebook. Nuk më bënte zemra të prishja atë ambjent idilik. Doja dhe unë, për një kohë, t’i ngjasoja. Të thoshin edhe për mua hanëmet e facebookut: “Sa i madh! Sa i madh!”

Bardi i mantelit të pluhurosur deklaronte me zë viktorian: “Jam general!”. Mirë që nuk thoshte: “Jam sekretari i parë i facebookut!” Mirëpo ai ishte nga soj gjeneralësh... I vinte në majë të... sekretarët.

Ç’t’i thoja?! Si ta përmendja?! Qysh t’i shpjegoja se ishte miku im i fëmijërisë së baltinave të Ishmit, miku im i rinisë së gjoleve të Rubikut, miku im i madhështisë sonë gazetareske në tatëposhtën e Krujës, mbushur me gjelbërimin e pishave, poshtë të cilave flladitëm epshet tona mëkatarë. Ngaqë thonë se pishat filtrojnë çdo mëkat...

Nuk e përmenda! Ia mbajta shënim epikat, që thoshte aty, në bythë të gamiles së shkretëtirës, si kronikani Mevlan Çelebia, dhe ja ku i keni. Ua solla! Pa lejen e tij! Çdo më bëjë? Do më kthejë pas në shkretëtirën Facebook? Dëm të madh do më bëjë! Ku ta gjej... Do englendisem me nimfat e tij të kolme dhe budallaqe, që të thonë orë e çast: “Sa i madh! Sa i madh!”

Pas pesë muajsh e ca, e keni të gjallë midis jush heroin viktorian të facebookut. Sikur nuk ka munguar kurrë. Dhe është më epik se Homeri! Dhe është më tragjik se Sokrati! Është më i miri se kurrë!

Hapini udhë, gjeneral Hyzotit!  

Vjen Ai me Ushtrinë e tij të Vargjeve.

Mbreti i Bardëve!

Më i dashuri Poeti im!

Gole Jovani,

mëkatar,

më shumë tani, se më parë.

KOSTAQ DUKA - Poezia që më pëlqen...

I dashur Koço!
Sepse më pëlqen të të thërras kështu. Mbase më kujton vitet e fëmijërisë, pjesën jo mëkatare të jetës sime, ku thërrisja kështu miqtë e mi të parë të fshatit minoritar, tashmë të harruar dhe të zëvendësuar me miq të tipit Role, Vaid dhe Pilo Zymbyli, më mëkatarë se Ai që i krijoi. Pra, më kujton fshatin tim të fëmijërisë së largët, ku ky emër ishte kaq i shpeshtë, sa ç'janë Kostat dhe Jorgot në Greqi.
Por është edhe një arsye tjetër, Koço, që të ndjej shumë pranë. Paçka se nuk jemi njohur kurrë nga afër. Gjithnjë e më shumë më ngjit poezia jote. Dhe pas asaj, lavires, dorëzohem krejt, jam krejt i pa fuqishëm. Mund t'i rezistoj tundimit të një Afërdite, nuk heq rrobat e mia menjëherë, siç bën Rolja i Nju Jorkut, në ato klabet ku kërcejnë skandinavet në Rixhvud, për "të kërcyer" me to. Vetë e thotë, unë nuk shpik gjë, as kam sy për të parë gjer atje. Mund t'i rrezistoj edhe tundimit të ideollogjisë fashiste, prej një shisheje vere të Duçes, që mund të më dhurojë Ndueja i Bolonjës, ish patrioti i një pjese tjetër të dashur të jetës sime, ama tejet mëkatare, për shkak të ambjentit, asaj të Mirditës, Ndueja, pra, mbase mëkatari më i fshehur i shoqërisë sonë skandaloze (mbase edhe për hir të udhëheqjes), që e ka siguruar udhëtimin e saj për në Skëterrën e Dantes.
Jam mrekulluar me ciklet e tua të fundit, Koço. Më kanë prekur, më kanë pëlqyer. Gjithnjë e më shumë, ti shkundesh nga tepërimet, ia heq një nga një rrobat së dashurës, për të parë në çarçafët e tua, trupin e saj të mrekullueshëm. Poezia jote kështu është tani, miku im. Si ato gratë mahnitëse në shezlogët e verës, që kamarosin me trupin e tyre, ku nuk gjen as një gram të tepërt, me atë lëkurën e bronztë, thua se zoti e ka bërë qëllimisht, të shkosh ti e t'i vësh nënshkrimin.
Është poezia që më pëlqen. atë mundohem të bëj edhe unë, Koço. Kuptueshëm, pa shumë moral, jetësisht, me emocione të nëndheshme. Që vijnë nga poshtë, nga nënrëra, si kumtet e një gruaje, nga nënlëkura e saj, si kënga e ëmbël e një vere, pas thartirës së fillimit.

"Botë
e copëtuar në mijra botë,
që ndizen e shuhen përditë..."

Hë, miq, bukur, hë? Ec e mblidhe veten mes këtyre kristaleve, mes këtyre botëve të vogla. Këtë e bën vetëm poeti, se gurgulis atomet, se përndjek të padukurën.

"Tani
rrezja, era, ajri, uji
luajnë me mua,
më prekin lehtas, më përkëdhelin..."

Ka këtu ndonjë shtirje, ndonjë sforcim, ndonjë gjë të gënjeshtërt? Ka vetëm shkencë jetësore, përvojë ndjesore të hedhur në vargje. Një sinqeritet prej fëmije. Një lehtësim, si ofshamë, që del nga shpirti. Oh, shyqyr, që qenka kështu! Sa mirë që është kështu!
Dhe ajo poezia e mrekullueshme "Sendërtimi i poezisë".

"Dhe fjala
tek vargu
u serëndit
në hapësirën e vet
si ta kish përjetësisht".

Për nder, është një hymn për poezinë, është një rregullore e brendshme e poetit. Unë do ta shtyp dhe do ta mbaj në xhep. Sepse do të shpjegojë tek të tjerët origjinën e poezisë sime, më mirë se unë vetë. Aman, më qafshi, lexojeni fjalë pas fjale, o miq. Tingulli, rrokja, fjala, vargu, poezia - avjon, që rend tek të tjerët. Vetë jeta jonë, e qëmtuar në bërthamë, atom pas atomi. Një mrekulli! Tek libri i ri që po bëj, kam një cikël të tërë, rreth 30 poezi për poezinë, një bashkëbisedim me të. Asnjë nuk është kaq e realizuar, kaq e vërtetë, sa kjo e Koços! Hë, më të lumtë, o mik! Kështu plotësohemi, kështu bashkërendohemi! Mbase e marr këtë vjershë të shkëlqyer, nëse më lejon ti, për ta vënë në krye të vjershave të mia. Vjersha për të dashurën janë ato, për POEZINË. Dikur i donim dashnoret e para të gjithë bashkë. Kush të mundëte i pari. Dikur i shkëmbenim poezitë për to. Përse mos ta bëjmë edhe tani. Sikur na iku mosha...
GRIGOR JOVANI

GRIGOR JOVANI Sa rron dashuria?

Dashuria

Sa rron një planet?

                   Një pëllumb?

              Një gjethe plepi?

Kushedi...

Di vetëm sa rron

Dashuria -

                  e qara e parë

                      e foshnjës

                       tek djepi.

Do të ta them,

                       shpirti im!

          Pse bëhesh merak?

Sa rron Dashuria?

Sa jeta:

             Shumë pak!

Atlantida

Të të kërkoja

             duhej

diku gjetkë...

U mbush jeta

           kthime,

pa udhëtime.

Kishe shtegtuar

               në cep

të mendimit.

Pe Atlantidën

           e mbytur

dhe more rrugën

e kthimit.

Oxhaku

Ke gjinj të fryrë

dhe të ngrohtë,

si sobat me dru

në hotelet alpine,

të ftohtë.

Zgjas duart e mardhur,

të ngroh gishtërinjtë.

“Më ler! - thua ti. -

I ke të ftohta,

si minjtë!”

Dikur gjiri yt

ishte bujar,

si oxhak,

ndizej për mua

zjarr bubulak...

Një det

Kam përpara një det. Kaq të bukur

                                 dhe të freskët,

sa më dridhen gjunjët,

si dhëndrri,

në pragun e odës,

                             ku nusja

                               e pret...

Imzot!

Më ndihmo,

                    që të mos e zboj

                        edhe këtë det.

Babëzitja

Më erdhi në kokë një mendim i çuditshëm:

përfytyrova çastin tim të fundit,

brenda rrethanash të mundshme,

në të gjallë.

Do të pësoj infrakt, duke spermatizuar,

në raundin e dytë

seksual.

E pres, do ta kem pësuar nga zemra!

Thjesht, nuk do pranojë të vazhdojë,

të bëjë allishverishe

me gjak.

E kam hak!

Gjersa do të kem harruar këshillën:

“Një nga një, o plak!”

Atmosferë

Të prisja

dhe ngjante ndërkohë,

si të kishe ardhur.

Kisha veshur kostumin e ri,

me kollaren time të dashur.

Brenda dhomës, duke të pritur

u bëra heshtje,

album,

pasqyra.

Këputa borzilok në ballkon

dhe nga vazoja me ujë

mbi tryezë

u mbush aromë

gjithë dhoma.

Të prisja dhe ishte

si të kishe mbëritur qyshkur,

ndonëse nuk kishe ardhur akoma.

Fati

E dashur,

me ty më ngjan

se kam fituar

dikur

Çmimin e Parë

në lloto.

Por që më vonë

humba kuponin,

duke bërë

jetën time

burloto.

Çarçafët

Gjithnjë e më shumë

gërryen shpirtin

vetmia.

Si gjarpëri

bishtin e vet

kafshon.

Mendoj trupin e saj

lakuriq

në çarçafët e mia.

Më vjen të varrem

me to

në ballkon.

Djemtë e vetmuar

            - Bisedë me poetin Roland Gjoza -

Afrohu Ermis,

           Lajmëtar i Ndjenjave,

të shikojmë

çdo të bëjmë

                       me vetminë.

Të ndihmojmë

djemtë e pafjetur të netëve,

që s’ndjejnë akoma

zjarrin bubulitës

                            në brinj.

Djemtë e vetmuar,

që brenda gëzofit të tyre

përtypin netët e dimrit,

si arinj.

Oktapodi

Po të ishte grua

do të kishte tetë këmbë,

tetë palë këpucë të shtrenjta,

tetë palë geta nailoni.

Numëroni:

dyzetë gishtërinj me manekyr.

Për të gjitha

është një gjeneral në detyrë.

Kush e pyet,

si ia del mbanë, i ngrati?

Vaterloja e çdo burri,

krevati.

Fotografia

Shkruan diçiturën

poshtë fotografisë,

jo që të kujtohesh

              kur dhe si,

por që nuk je ti.

Asgjë nuk mbet’

nga dasma jote,

vetëm kjo foto

              bardhë e zi.

Ktheje pas,

do të shikosh vetveten,

                     s’ka se si.

- Je ti në këtë fotografi? -

                        të pyesin.

- Nuk e di...

Pari,

princi i Trojës

Mund të rri,

në Spartë,

me orë të tëra,

duke të parë,

Helenë,

i dashuruar,

prej bukurisë

tënde

mrekulluar.

Pasi e di:

në Trojë

kurrë

nuk kam

për të të çuar...

Mikja

Një mike,

më kërkoi çelsat e shtëpisë,

të nxirrte sytë

me një dashnor.

- Kur të ikni, -

i thashë, tek i lija çelsat në dorë, -

rregulloni krevatin!

Nuk u desh. Pasioni s’i la

të arrinin shtratin...

Grerëza

Një grerëz e çmendur

ma prish gjumin.

Dua ta mbys...

Po ku ta gjej lumin?

Grua

Nuk e di,

çdo të jetë ajo, që do na ndajë:

pamundësitë,

sëmundja,

pleqëria.

Di vetëm se në fund të dashurisë,

do t’i zëmë për fyti,

tok,

të tria.

Ndaj do thonë të tjerët, kur do vijë

dhe për ne,

koha,

për t’u ndarë:

Shkuan bashkë,

jo veç!

Bashkëluftëtarë!

LLEMADEO (Ll. D.)

LLEMADEO është miku im i vjetër. Një mik, zërin e të cilit mund ta harrosh, për dhjetëvjeçarë të tërë, por fytyrën kurrsesi. As atë temperament të vrullshëm, si lumenjtë alpinë, atë shtat prej lisi malësie, atë karakter prej burri të maleve, që kur e thotë fjalën dhe kur të shtrin dorën, heshtin erërat dhe vënë veshin zanat e bjeshkëve. Ngaqë flet një burrë i vërtetë, një mik që, siç thuhet në viset e zemrave tona, “nuk të bën hasha kurrë...”.
Unë e kisha për fat ta bëja mik dikur, kur punoja me të vëllanë, Palin, në një gazetë të atdheut. Atëhere merreshe me folklorin... Një djalë i pashëm, gjithë jetë, që të bënte për vete me çiltërsinë dhe fisnikërinë e tij prej malësori. Ashtu kishte mbetur në mendjen time.
Pas njëzet e ca vjetësh, në kohëra krejt të ndryshme e në vende të krejt të huaja , u rigjetëm. Virtualisht, natyrisht, por ç’rëndësi ka? Kishte mbetur ai tharmi i vjetër i miqësisë në vetëdijen tonë, i cili kishte buitur filiza të rinj malli e miqësie. Një poemë të tërë më përkushtoi, në faqet e shtypit shqiptar të emigracionit dhe në internet, me rastin e një çmimi letrar, që më kishte dhënë një organizëm artistik (natyrisht, pa të drejtë, siç do të vraponte të ndërhynte me këtë rast, nga Nju Jorku, i treti i shoqërisë sonë të dikurshme, Vaid Hyzoti). Kështu u rilidhëm. Atëhere mësova se pas personalitetit të njohur të artit dhe jetës kulturore shqiptare në Gjermani, pas emrit të koduar LLAMADEO, fshihej miku dhe vëllai i mikut tim koleg të rinisë gazetareske në Atdhe. Poeti, publicisti, fotografi i mrekullueshëm, specializuar madje në shkollat gjermane, veprimtari i shquar i jetës patriotike që bëjnë bashkëatdhetarët tanë në këtë djep të rëndësishëm të kulturës perëndimore, në zemër të Evropës.

“Të paça, o këngëtar, me shpirtin fisnik,
si dikur, derte qamë, vargu yt malle më ndezi…
Qofsh mirë në Greqi, me fjalën e bukur shqipe,
që e përhap si rrezja e dritës,
me nje bukuri mengjezi!

Le të këndojmë së bashku, or mik i vjetër,
se ndoshta vesh i shurdhur do të dëgjoje një ditë.
Kjo botë e çmendur korrupsionesh, ku rrojmë,
prej fjalës sonë poetike,
ndoshta mund t’i hapë sytë!

Llemadeo,
22 Dhjetor 2006, Germany”.

Kështu e përfundonte LLAMADEO poemën që më kishte përkushtuar dikur. Nuk ma merrte mendja kurrë, se do më përkushtohej një ditë një poemë (!) Por hallall edhe teprimet e një miku të vjetër, gjersa u bë shkak të rigjeheshim, për të “kënduar bashkë”, siç na e dëshirojnë zemrat dhe filizat e reja të miqësisë, që flladitin jetën tonë të mëtejshme. Jetën tonë jo dhe kaq të lehtë...
I botova ciklin e mëposhtëm me poezi, në numrin më të fundit të “PEGASIT” - ia bëra surprizë, pasi poezitë ia zgjodha nga ciklet që kishte botuar në shtypin internetik - dhe ia nisa revistën në Gjermani me shënimin: “Po të dërgoj kalin tim fluturues, o vëlla. Shaloje dhe bëj një fluturim në qiejt e ëndrrës dhe shpresës. Paç erë të mbarë!”
Nuk më ka kthyer përgjigje. Ç’rëndësi ka? Mbase është duke fluturuar...

GRIGOR JOVANI
Athinë, korrik 2010

Rrëfime intime për vetminë

O Grigor Jovani,

mos ia hap kaq lehte petet lakrorit, pse na rrefen ato qe i dinim per vete, po

s'i dinim per ty, c'na i ben mavri dyfish ato te shtuna e te diela, qe zoti i ka

taksur per ndonje marrezi te embel. Na paske genjyer o bir i Dionisit, na e paske hedhur, ne naiveve, qe benim c'benim te shtune e te diele ( nje vere ne uje ) e te kujtonim; Po Golja c'ben tani, me nje fije zilie qe ushqehej ne dashuri, humbur dritave te kuqe, bere tape buzuqeve? Po paskej qene trill poetik, ajo qe shpesh na ka bere me te bukur, sajimi i nje bote qe se kemi. Nje bote qe ju shkon aq per shtat poeteve xhentellmene.

E zbraze dhe kesaj radhe shishen, jo ate qe dime, te uzos a te uiskit, po hidherimin e vetmise se poetit.

Kishim kohe qe s'kishim lexuar poezi ne liste, qe t'i shkonin kaq shume atmosferes se veres, shkujdesjes, rrefimit intim djaloshar, po ishim perballur me topat e politikes qe shkrepin andej nga dheu meme, topa qe s'pushojne dhe s'shihnim gjekundi nje gazete a reviste ku te shijonim me te rralle ndonje poezi a tregim trondites. Keshtu do te mesohemi, me listat internetike, ku permes gjirizeve te perditshem kuterbues, vezullojne ndoca poezi prej poetesh te lindur, qe su ka mbetur te zgjedhin, po vec te pohojne permes tyre, listave, se ende rrojne ne kete bote jallane qe s'i do poetet.

Kam mesuar te flas me heshtjen time

Kur jam vetem

Vecanerisht te shtunave.

Duke qare pa ze

Te dielave

Shtrydhem si nje re e ngarkuar

Atehere hyp mbi catine time

Kerkoj takim

Me Zotin.

E njeh dhe ai vetmine

Ka bere dhe ai

Idiotin.

Padyshim e mrekullueshme. Gjetje brilante. Kjo eshte, Gole, ate qe kishe lemsh ma hodhe mua, tani e mbaj une dhe s'di s'i ta heq. C'na ngarkon me keto ngarkesa kaq te renda, miku im!

Ne fund te poezive i le ato zavalle fije qe magjijojne e hidherojne e na lidhen si nyje gordiane per shpirti e s'ka Aleksander qe me nje te rene te shpates t'i zgjidhe.

Po ajo tjetra, e Librave, ato kater vargjet e fundit aq trondites;

S'i t'ia bej t'iu marr me vete

Ne ate bote te huaj

Nuk bej dot miq te rinj

Pa ndihmen tuaj.

Miqte! Zhuritur je per miqte, e di, po dyfish i do, perderisa ua perserit me vargje duke ju zbuluar pa ta kerkuar njeri ate shpirtin tend skandaloz, aq te prape, aq njerezor, sepse ti miku im luan vetem me te verteta qe jane shtate, qe nga e hena ne te diele, ca te verteta qe do te na benin t'ia hiqnim vetes me kohe, po na genjen mendja se nuk e paskemi thene ende dhe nje varg qe sapo na erdhi.. Per hir te ketij vargu heqim gjithe keto qe llafos ti.. heshtje, vetmi, parandjenje per atje me libra ngarkuar ne kerkim te miqve te rinj..

Je i parealizuar, i dashur, ende s'je plotesuar me ato hire qe zoti i madh i ka taksur per roberit e vet, sepse dhe ashtu i karfosur me kostum e kollare rri ne pritje te asaj qe ende s'ka mberritur, ashtu me rri ne pritje dhe asgje s'ndodh, sepse ti ke genjyer kaq shume sic genjejme te gjithe te kapluar prej frymes se shenjte qe na vjen kushedi se prej ku, dhe papritur thua nje te vertete te thjeshte, se ajo s'ka ardhur. Pastaj genjen per hir te ndjenjes qe e ke vetem ti, per hir te justifikimit hyjnor ( sa pak do poeti, prandaj s'ia varin se ai s'kerkon, i mjafton sajesa ) mbushet dhoma me aroma, ndonese ajo s'ka ardhur akoma. Pra eshte e sigurte qe do te vije.

Grigor Jovani ne pritje te se bukures. Ne pritje te perjetshme. Dhe ne kete pritje, i vjen poezia, i vjen poezia prej lart, se ai di te prese, aq bukur di sa vete zotat bejne meshe per te.

Keshtu ne kete pritje te asaj, i veshur dhender, sepse je poet dhe asaj i jepesh i plote si nje xhentellmen i vertete, ndodh te na presesh dhe ne ndonje nate kur Athina te digjet prej yjeve te vet dhe Akropoli te mos jete me prej henes se plote, ndonje nate, me ate bocen me libra ne dore per udhen matane ne kerkim te miqve te rinj..

 ROLAND GJOZA